دوه زره کلنه پخوانۍ اس ګاډۍ

د بلغاریا (Bulgaria) په خاوره کې لرغونپوهانو يوه داسې موندنه وکړه چې ټوله نړۍ یې حیرانه کړه. د یوې لرغونې تراشین (Thracian) مقبرې د کیندنو پر مهال نږدې ۲ زره کلنه ښکلې اسي ګاډۍ (Chariot) وموندل شوه، چې ترڅنګ یې د دوو اسونو بشپړ هډوکي هم په هماغه اصلي ځای کې پراته وو. داسې ښکارېده، لکه وخت چې هلته ناڅاپه درېدلی وي. کارپوهان وایي، دا آسي ګاډۍ د لومړۍ میلادي پېړۍ شاوخوا وخت پورې تړاو لري او د تراشین د لرغوني تمدن برخه وه. تراشینان د لرغوني سوېل ختیځې اروپا له ځواکمنو او جنګیالیو قومونو څخه شمېرل کېدل. د دې تمدن شتمنو او بانفوذه کسانو به له خپلو خوښېدونکو شیانو، اسونو او ګاډيو سره یو ځای خاورو ته ځانونه سپارل، ځکه هغوی باور درلود چې دا به د مرګ وروسته په بل سفر کې هم ورسره مل وي. د لرغونپوهانو په وینا، دا آس ګاډۍ یوازې د تګ راتګ وسیله نه وه، بلکې د ځواک، شتمنۍ او لوړ ټولنیز مقام نښه هم ګڼل کېده. پر دې آسي ګاډۍ د برونزو (Bronze) ښکلي سینګارونه او د تراشین مذهب او اساطیرو اړوند انځورونه جوړ شوي وو، چې د هغه وخت د هنرمندو کسبګرو د بې ساري مهارت څرګندونه کوي. تر ټولو حیرانوونکې خبره دا ده چې د دوو زرو کلونو له تېرېدو وروسته هم د اسونو هډوکي، د ګاډۍ څرخونه او ګڼې فلزي برخې په خپل اصلي ترتیب خوندي پاتې شوي دي. دغو موندنو لرغونپوهانو ته د تراشین خلکو د عقایدو، د ښخولو د دودونو، جګړه‌ییزو رواجونو او هنري مهارتونو په اړه ډېر ارزښتناک معلومات ورکړي دي. نن ورځ دا موندنه یوازې یوه لرغونې آس ګاډۍ نه راښيي، بلکې د یوه بشپړ تمدن ژوندۍ انځورګري وړاندې کوي؛ داسې تمدن چې انسان به پکې خپل تر ټولو وفادار ملګری، یعنې آس، د مرګ وروسته د تلپاتې سفر لپاره هم له ځان سره ملګری کاوه. رښتیا هم، د ځمکې تر سطحې لاندې لا هم د تاریخ بې شمېره رازونه پټ دي، چې وخت په وخت راڅرګندېږي او انسانان حیرانوي.ليکوال:محمد عظیم حیات لندن پښتو ژباړه:اصل دين ځدراڼ. سرچینې: National Geographic Archaeology Magazine Bulgarian Academy of Sciences Smithsonian Magazine