د ځوانانو بېکاري او د اقتصادي ودې پر وړاندې خنډونه

د ځوانانو بېکاري او د اقتصادي ودې پر وړاندې خنډونه (Youth Unemployment and Its Challenges to Economic Growth) لنډیز (Abstract) بېکاري د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې یوه مهمه اقتصادي ستونزه ده، په ځانګړي ډول د ځوانانو بېکاري د اقتصادي پرمختګ پر وړاندې جدي ننګونه ګڼل کېږي. ځوانان د هر هېواد د بشري پانګې مهمه برخه جوړوي، خو د کار فرصتونو کمښت د دوی اقتصادي مشارکت محدودوي. دا مقاله د ځوانانو د بېکارۍ لاملونه، اقتصادي اغېزې او د حل لارې څېړي. سریزه (Introduction) اقتصادي وده یوازې د تولید په زیاتوالي پورې تړلې نه ده، بلکې د خلکو د کارموندنې، عاید او ژوند د کچې له لوړوالي سره هم اړیکه لري. ځوانان د ټولنې تر ټولو فعاله برخه ده، خو که دوی د کار له فرصتونو بې برخې شي، نو دا حالت د اقتصاد پر تولید، پانګونې او ټولنیز ثبات منفي اغېز کوي. د ځوانانو د بېکارۍ مفهوم بېکاري هغه حالت ته ویل کېږي چې یو کس د کار کولو توان او غوښتنه ولري، خو د کار مناسب فرصت پیدا نه کړي. د ځوانانو بېکاري هغه وخت رامنځته کېږي چې د کار بازار د ځوانو کار غوښتونکو اړتیاوې نه شي پوره کولای. د ځوانانو د بېکارۍ مهم لاملونه ۱. د کاري فرصتونو کمښت په ډېرو پرمختیايي هېوادونو کې د اقتصاد کمزوری وده د دې سبب کېږي چې کافي نوي کاري فرصتونه رامنځته نه شي. ۲. د زده کړو او بازار ترمنځ ناهماهنګي کله ناکله د پوهنتونونو او تعلیمي مرکزونو زده کړې د کار بازار له اړتیاوو سره برابرې نه وي. ۳. د پانګونې کموالی کمې کورنۍ او بهرنۍ پانګونې د نویو شرکتونو او دندو د رامنځته کېدو مخه نیسي. ۴. د مهارتونو کمښت حرفوي او تخنیکي مهارتونو نشتوالی د ځوانانو د استخدام امکانات کموي. د ځوانانو بېکارۍ اقتصادي اغېزې ۱. د اقتصادي ودې کمزوري کېدل کله چې ځوان ځواک په تولیدي فعالیتونو کې برخه وانخلي، د هېواد د تولید کچه راټیټېږي. ۲. د عاید کمښت او بېوزلي بېکاري د کورنیو عاید کموي او د بېوزلۍ د زیاتوالي سبب کېږي. ۳. د پانګونې کمېدل لوړه بېکاري د بازار تقاضا کموي او پانګه اچوونکي له خطر سره مخ کوي. ۴. ټولنیزې ستونزې بېکاري کولی شي د مهاجرت، اقتصادي فشار او ټولنیزو ستونزو د زیاتېدو سبب شي. په افغانستان کې د ځوانانو بېکاري افغانستان د ځوان نفوس له پلوه یو ځوان هېواد دی، خو د کار بازار محدودیتونه، اقتصادي ستونزې، د پانګونې کمښت او د مهارتونو نشتوالی د ځوانانو لپاره د کار موندلو ستونزې زیاتوي. د خصوصي سکتور پیاوړتیا او د مسلکي زده کړو پراختیا د حل مهمې لارې دي. د حل لارې د خصوصي سکتور ملاتړ او پراختیا د مسلکي او تخنیکي زده کړو زیاتول د کوچنیو او منځنیو کاروبارونو ملاتړ د پانګونې لپاره مناسب اقتصادي چاپېریال رامنځته کول د ځوانانو لپاره د کارموندنې ځانګړي پروګرامونه جوړول پایله د ځوانانو بېکاري یوازې یوه ټولنیزه ستونزه نه ده، بلکې یوه مهمه اقتصادي ننګونه ده. د دې ستونزې حل د اقتصادي ودې، پانګونې، مهارتونو لوړولو او د کار بازار د اصلاحاتو له لارې ممکن دی. که ځوان ځواک په تولیدي فعالیتونو کې شامل شي، نو د هېواد اقتصادي پرمختګ چټکېدای شي.