سلطان محمود غزنوي

د سلطان محمود غزنوي کیسه که په احساساتي، خو تاریخي چوکاټ کې ولیکو، داسې کېدای شي:هغه وخت چې غزني لا د نړۍ د لویو ښارونو له نومونو سره نه شمېرل کېده، یو ځوان واکمن راپاڅېد چې نوم یې سلطان محمود غزنوي و. هغه په ۹۹۸ز کال کې واک ته ورسېد او غزني یې په یوه ځواکمن سلطنت بدل کړ. د ده د واک پر مهال غزني یوازې د جګړو ښار نه و؛ علم، ادب او هنر هم پکې وده وکړه. د البیروني په څېر عالم د ده له دورې سره تړاو لري، او د غزني دربار د زمانې د پوهانو او ادیبانو د راټولېدو ځای و.محمود غزنوي د هند پر لور ګڼې پوځي لښکرکشۍ وکړې. د ۱۰۲۵–۱۰۲۶ز کلونو د سومنات جګړه د هغه له تر ټولو مشهورو لښکرکشيو څخه وه. د هغه لښکر له سختو لارو تېر شو او سومنات ته ورسېد؛ دا پېښه په اسلامي او هندي تاریخونو کې په بېلابېلو روایتونو ثبت شوې ده.خو د محمود اصلي میراث یوازې جګړې نه وې؛ هغه غوښتل غزني د ځواک او تمدن مرکز کړي. د هغه تر واک لاندې غزني دومره وده وکړه چې د خراسان او هند ترمنځ په یوه مهم سیاسي او فرهنګي مرکز بدل شو.د محمود غزنوي د ژوند تر ټولو ستر درس دا دی: یو ځواک هغه وخت تاریخ جوړوي چې یوازې د تورو په زور نه، بلکې د علم، نظم او قوي دولت په جوړولو هم ولاړ وي. محمود په ۱۰۳۰ز کال کې وفات شو، خو د غزني نوم یې د تاریخ په پاڼو کې پرېښود.