د سلطان جلال الدین خوارزم شاه ژوند او مبارزه

جلال الدین خوارزم شاه د اسلامي نړۍ له هغو اتلانو څخه و چې د تاریخ په ترخو شېبو کې یې د مېړانې، غیرت او مقاومت بېلګه وړاندې کړه. هغه د خوارزم شاهانو د ستر دولت وروستی ځواکمن پاچا و، چې د مغولو د یرغل پر وړاندې یې تر وروستۍ سلګۍ پورې مبارزه وکړه.د زېږون او کورنۍ شالیدجلال الدین شاوخوا د ۱۱۹۹ میلادي کال په شاوخوا کې وزېږېد. هغه د خوارزمشاهی دولت د پاچا محمد خوارزم شاه زوی و. په هغه وخت کې د خوارزم شاهانو امپراتوري د منځنۍ آسیا، ایران او د افغانستان تر ډېرو برخو پراخه شوې وه او د اسلامي نړۍ له سترو قدرتونو څخه شمېرل کېده.د مغولو یرغل او تاریخي بدلونپه ۱۲۱۹م کال کې د مغولو ستر مشر چنګېز خان پر خوارزمشاهی دولت برید وکړ. د مغولو لښکرو ښارونه ویجاړ کړل او زرګونه خلک یې ووژل. د جلال الدین پلار له هېواده ووت او وروسته ومړ. له همدې سخت حالت وروسته، جلال الدین د دولت مشري پر غاړه واخیسته، خو هغه مهال امپراتوري له سخت بحران سره مخ وه.د پروان تاریخي جګړهد جلال الدین تر ټولو لویه لاسته راوړنه د ۱۲۲۱م کال د پروان جګړه وه. په دې جګړه کې هغه وتوانېد چې د مغولو یو ستر لښکر ته سخته ماتې ورکړي. دا د مغولو پر وړاندې له لومړنیو مهمو ماتو څخه وه او د اسلامي نړۍ خلکو ته یې د امید نوې هیلې ورکړې.د سیند پر غاړه اتلولۍکله چې چنګېز خان خپله د جلال الدین پر ضد راوخوځېد، دواړه لښکرې د سیند سیند پر غاړه سره مخامخ شوې. که څه هم جګړه سخته وه، خو جلال الدین د اس په سپرلۍ له سیند څخه پورېوت او ځان یې وژغوره. روایت دی چې چنګېز خان د هغه زړورتیا وستایله او ویې ویل: «داسې زوی باید د هر پلار وي.»وروستي کلونه او شهادتجلال الدین له هغې وروسته هند، ایران او عراق ته ولاړ او هڅه یې وکړه چې خپل دولت بېرته راژوندی کړي. خو د داخلي ستونزو او دښمنیو له امله یې بریالیتوب ترلاسه نه کړ. بالاخره په ۱۲۳۱م کال کې د کردانو له خوا ووژل شو او د هغه له مرګ سره د خوارزم شاهانو د دولت وروستۍ پاڼه هم وتړل شوه.تاریخي میراثجلال الدین خوارزم شاه د زړورتیا، مقاومت او نه تسلیمېدونکي عزم سمبول ګڼل کېږي. هغه وښوده چې که څه هم ځواک او شمېر مهم دي، خو اراده او مېړانه کولای شي د تاریخ مسیر بدل کړي. په افغانستان، ایران او منځنۍ آسیا کې نوموړی د ملي اتل په توګه یادېږي او د هغه کیسه د نسلونو لپاره د الهام سرچینه ده. پښتو ګهیځ