سلطان صلاح الدین ایوبي – د عدالت او ازادۍ ستر اتل

په اسلامي تاریخ کې ځینې نومونه د زمانې له پولې اوړي او د نسلونو لپاره د الهام مشال ګرځي. سلطان صلاح الدین ایوبي له همدغو شخصیتونو څخه و، چې د صلیبي جګړو په ترخو کلونو کې یې د اسلامي امت مشري وکړه، بیت المقدس یې بېرته ازاد کړ او د عدالت بېلګه یې نړۍ ته وړاندې کړه.⸻د زېږون او روزنې پړاوصلاح الدین په ۱۱۳۷م کال کې د تکریت په ښار کې وزېږېد. اصلي نوم یې یوسف بن ایوب و. کورنۍ یې کرد الاصله او دیني، پوځي او علمي چاپېریال کې لوی شوی و. وروسته شام ته ولاړ او هلته یې د هغه وخت د ستر مسلمان مشر نورالدین زنګي تر سیوري لاندې پوځي او سیاسي تجربه ترلاسه کړه.همدا روزنه د دې لامل شوه چې صلاح الدین نه یوازې یو زړور جنرال، بلکې یو هوښیار سیاستوال هم شي.⸻د واکمنۍ پیل او د ایوبي دولت بنسټصلاح الدین مصر ته ولاړ او هلته د فاطمي خلافت وزیر وټاکل شو. په ۱۱۷۱م کال کې یې فاطمي خلافت پای ته ورساوه او مصر یې د عباسي خلافت تر چتر لاندې راوست. له همدې ځایه د ایوبي دولت بنسټ کېښودل شو.هغه وتوانېد چې مصر، شام، حجاز او د اسلامي نړۍ نورې برخې سره متحدې کړي. د هغه ستر هدف یوازې واکمني نه وه، بلکې د اسلامي امت یووالی او د بیت المقدس ازادي وه.⸻د حطین تاریخي جګړه – د بریا زېریپه ۱۱۸۷م کال کې د د حطین جګړه رامنځته شوه. دا جګړه د صلیبي جګړو له مهمو بدلونونو څخه وه. صلاح الدین د صلیبي ځواکونو لوی لښکر ته سخته ماتې ورکړه او د هغوی مهم مشران یې اسیران کړل.دغه بریا د بیت المقدس د ازادۍ دروازه پرانسته.⸻د بیت المقدس ازاديهماغه کال، صلاح الدین د بیت المقدس ښار بېرته ونیو. دا ښار نږدې ۹۰ کاله د صلیبیانو تر واک لاندې و.خو د صلاح الدین ستر والی یوازې په فتحه کې نه و، بلکې په چلند کې و. هغه د ښار له اوسېدونکو سره د انتقام پر ځای د عفوې او انسانیت چلند وکړ. خلکو ته یې اجازه ورکړه چې په امن ووځي او د عامو خلکو ژوند یې خوندي وساته. همدې عدالت هغه ته نړیوال درناوی ورکړ.⸻له رېچارډ شیردل سره مقابلهد درېیمې صلیبي جګړې پر مهال، صلاح الدین د انګلستان له پاچا رېچارډ لومړی سره مخامخ شو. دواړو لورو سختې جګړې وکړې، خو تاریخ د دوی ترمنځ د متقابل درناوي کیسې هم ثبت کړې دي.که څه هم بیت المقدس د مسلمانانو په لاس کې پاتې شو، خو د دواړو لورو ترمنځ سوله وشوه او مسیحي زیارت کوونکو ته د ورتګ اجازه ورکړل شوه.⸻شخصیت او ځانګړتیاوېصلاح الدین ایوبي د لاندې ځانګړتیاوو له امله ځانګړی مقام لري: • عدالت خوښوونکی او زغم لرونکی مشر • تکړه پوځي قومندان • د اسلامي یووالي پلوی • متواضع او ساده ژوند کوونکی پاچاویل کېږي چې د وفات پر مهال یې په خزانه کې ډېر مال نه و پاتې، ځکه شتمني یې د جګړو، مرستو او خیریه کارونو لپاره لګولې وه.⸻وفات او تلپاتې میراثصلاح الدین په ۱۱۹۳م کال کې د دمشق په ښار کې وفات شو. خو نوم یې لا هم ژوندی دی.نن ورځ هم هغه د اسلامي نړۍ د ویاړ، غیرت او عدالت سمبول ګڼل کېږي. د هغه ژوند موږ ته دا درس راکوي چې رښتینی مشرتوب یوازې په ځواک نه، بلکې په اخلاقو، یووالي او عدالت کې نغښتی وي. «پښتو ګهیځ»